KDV Nedir ve Nasıl Hesaplanır?
Katma Değer Vergisi (KDV), bir mal veya hizmetin üretiminden tüketimine kadar geçen her aşamada yaratılan katma değer üzerinden alınan bir harcama vergisidir. Türkiye'de en yaygın dolaylı vergi türüdür.
2023 yılında yapılan son düzenlemeyle (ve 2026'da geçerliliğini koruyan oranlarla) genel KDV oranı %18'den %20'ye, indirimli oran ise %8'den %10'a yükseltilmiştir. Temel gıda maddelerinde ise %1 oranı uygulanmaya devam etmektedir.
KDV Hesaplama Formülleri
- KDV Hariçten Dahile:
Tutar x (1 + KDV Oranı)
Örnek: 1000 TL + %20 KDV = 1000 x 1.20 = 1200 TL - KDV Dahilden Harice:
Tutar / (1 + KDV Oranı)
Örnek: 1200 TL (Dahil) / 1.20 = 1000 TL (Matrah)
KDV Tevkifatı Nedir?
Tevkifat, "kesinti" anlamına gelir. KDV Tevkifatı ise, satıcının devlete ödemesi gereken KDV'nin bir kısmının veya tamamının, alıcı tarafından kesilip doğrudan vergi dairesine ödenmesidir. Bu sistem, vergi kayıp ve kaçağını önlemek amacıyla geliştirilmiştir.
Özellikle temizlik, güvenlik, servis taşımacılığı, yemek hizmetleri ve inşaat taahhüt işlerinde tevkifat uygulaması yaygındır.
Tevkifat Oranları ve Anlamları (2026)
Tevkifat oranları "Pay/Payda" şeklinde ifade edilir (Örn: 5/10, 7/10).
- 5/10 (Yarım Tevkifat): KDV'nin yarısını satıcıya ödersiniz, diğer yarısını devlete (2 No'lu KDV Beyannamesi ile) ödersiniz.
- 7/10: KDV'nin %30'u satıcıya, %70'i devlete ödenir.
- Tam Tevkifat (10/10): KDV'nin tamamı alıcı tarafından devlete ödenir, satıcıya KDV ödenmez.
Örnek Senaryo: 10.000 TL tutarında bir temizlik hizmeti faturası kesiliyor. KDV %20, Tevkifat 7/10.
KDV Tutarı: 2.000 TL
Alıcının Devlete Ödeyeceği (Tevkifat): 1.400 TL (2000 x 7/10)
Satıcıya Ödenecek KDV: 600 TL
Fatura Toplamı: 10.600 TL (Satıcıya giden para)
Kimler Tevkifat Yapmak Zorundadır?
Tevkifat uygulaması, "Belirlenmiş Alıcılar" (KDV mükellefi olsun olmasın) ve KDV mükellefleri arasında gerçekleşir. Belirlenmiş alıcılar şunlardır:
- Genel bütçeli idareler (Bakanlıklar vb.)
- İl özel idareleri ve belediyeler
- Bankalar
- Kamu iktisadi teşebbüsleri (KİT)
- Borsaya kote şirketler (Payları Borsa İstanbul'da işlem görenler)
Tevkifatlı Fatura Nasıl Düzenlenir?
e-Arşiv veya e-Fatura düzenlerken "Tevkifat" seçeneği işaretlenmeli ve ilgili tevkifat kodu (Örn: 601, 603 vb.) seçilmelidir. Fatura üzerinde şunlar ayrı ayrı gösterilmelidir:
- Mal/Hizmet Bedeli (Matrah)
- Hesaplanan KDV
- Tevkifat Oranı (Örn: 7/10)
- Tevkifat Tutarı
- Tahsil Edilecek KDV (Satıcıya ödenecek kısım)
- Tahsil Edilecek Toplam Tutar
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Tevkifatlı faturanın KDV iadesi alınabilir mi?
Evet, tevkifat uygulanan işlemler nedeniyle yüklenilen ve indirim yoluyla giderilemeyen KDV, belli şartlar altında iade alınabilir.
Tevkifat sınırı nedir?
2026 yılı itibarıyla (önceki yıllardaki gibi) KDV dahil fatura bedeli 2.000 TL'yi aşan işlemlerde tevkifat zorunluluğu vardır. Bu tutarın altındaki işlemlerde tevkifat uygulanmaz.
Tevkifatı kim beyan eder?
Tevkifat tutarını "Alıcı", 2 No'lu KDV beyannamesi ile beyan eder ve öder. Satıcı ise sadece tahsil ettiği kısmı 1 No'lu KDV beyannamesinde gösterir.